Müslüman devin değişen başkenti

Dünyanın en büyük Müslüman ülkesi 17 bin ada üzerindeki 260 milyonluk Endonezya başkenti megakent Cakarta'yı değiştirme kararı aldı. Yeni başkent çok farklı.

Müslüman devin değişen başkenti
Her başkentte bir cumhurbaşkanlığı sarayı olur, mimarlar harıl harıl çalışıyor

Dünyanın en büyük nüfuslu Müslüman ülkesi Endonezya'nın çeşitli doğal afetlere, çarpık şehirleşmeye açık olan ve giderek yönetilmesi zorlaşan başkenti megakent Cakarta bir yandan da ülkedeki hâkim güç olan Cava adasında bulunması nedeniyle diğer 17 bin adanın halkı tarafından yönetimde eşitlik nedeniyle değiştirilmek isteniyordu. Endonezya’da uzun yıllardır tartışılan bu başkent değişimi geçen yıl 29 Eylül 2021'de de yasalaşmıştı.

Geçmiş medeniyeti yad eden isim

Şimdi geçtiğimiz haftalarda 17 Ocak 2022'de Endonezya Halk Temsilcileri Meclisi’nde düzenlenen karma komisyon toplantısı neticesinde, yeni başkent için teklif edilen adlardan halk arasında Jokowi olarak bilinen Devlet Başkanı Joko Widodo’nun önerisi baskın çıktı ve Nusantara adında uzlaşıldı. Nusantara, eski Cava dilinde takımadalar anlamına gelen Endonezya’nın imparatorluk geçmişinden kalan adı. Bu isim, Avrupa sömürü imparatorlukları Portekiz ve Hollanda öncesindeki Majapahit İmparatorluğu’nu akla getirdiği için tarihi bir övünç de içermekte.

Borneo'nun doğusundaki ormanlık bölgede yer alan doğal afetlerin pek uğramadığı Kuzey Penajam Paser ve Kutai Kartanegara illerinin kesiştiği beş yüz kilometre kareden fazla bir alana kurulacak yeni başkent dünyanın en büyük Müslüman ekonomisinin idârî merkezi olacak. Kuruluş inşa maliyetinin 30 milyar doları geçeceği tahmin edilen yeni merkez RECP ve ASEAN ülkelerine daha yakın olacak ve ormanlarıyla ünlü dünyanın en büyük adalarından Borneo ya da Kalimantan adasının kıyısında yer alacak. İnşaat hemen Mart 2022’de başlıyor.

Başkentin Cava Adası ortasındaki Cakarta’dan taşınması, Endonezya’nın bağımsızlığı ilan edildikten 5 ay sonra yeniden sömürgeci Hollanda’nın işgaline uğraması, Cakarta’nın savunulmasındaki zorluk nedeniyle kurucu cumhurbaşkanı Sukarno tarafından 1957’de düşünülmüştü. Onu devirerek yönetimi ele geçiren Orgeneral Suharto da yine Cava'da yer alan bir arazide yeni bir başkent düşünmüştü. Yani 65 senedir tartışılmakta olan bir konuydu. Bugün de Çin donanmasının Güney Çin Denizi adı verilen Endonezya'nın geniş deniz alanları bulunan yerlerde askeri hareketliliği ve adalar ülkesini işgal etme ihtimali, yeni savunma doktrinlerini zorunlu kılmakta.

Cakarta yönetilemez halde

Cakarta da bu arada bir megakent haline geldi. Belediye sınırlarındaki 10 milyon nüfusa ek olarak şehri çevreleyen alanda 30 milyon kişi yaşamakta. Kilometre kareye yaklaşık 15 bin kişi gibi çok yüksek bir rakam düşüyor.   Kentte altyapı eksikliği, trafik, hava kirliliği, suç örgütleri, pahalılık, Muson yağmurları, çevrede deprem ve yanardağ patlamaları olabildiği gibi kentte asayiş, denetim, salgın yönetimi çok zor. Son 15 yıldaki iki büyük sel esnasında şehrin göle dönmesi de artık yeni idari merkez kurulmasının zamanının geldiğini gösterdi. 

Çoğunluk Cavalı hakimiyetinden İllallah dedi

Popüler bir cumhurbaşkanı olan ve 'halkın adamı' imajını sürdüren Widodo'nun liderliğinde bu adımıyla Cavalıların memnuniyetsizliğini kazanma pahasına ülkedeki diğer 17 bin adadaki desteğini daha da artıracağı muhakkak. Zira apayrı dilleri ve kültürleri olan bu binlerce adadaki genel düşünce Cava adası merkezli Endonezya derin devletinin her tür yolsuzluk ve adaletsizlikle diğer adalıları sömürdüğü.

Müslüman olmayan iki bölgeden Doğu Timor bağımsızlığını elde etti, ormanları sömürülen Batı Papua'yı tutmak da iyice zorlaşıyor. Diğer bölgelerde de homurdanmalar başladı. Şeriat sistemine izin verilen yegane bölge Sumatra'daki Aceh'te ve diğer Sumatra illerinde, Sulavesi adasında da Cavalıların rahat hayatını haksız, adaletsiz buluyorlar. Tabii yeni kenti ne kadar Cakarta'dan çok uzakta olsa da tasarımı, inşaatı, lojistiği, kesilen ormanların satışını yine Cava elitleri yapacak. Jokowi'nin her kesimi idare etmesi gerekecek.

İki okyanus üzerindeki 17 bin adaya yayılmış çeyrek milyar Müslümanı yönetmek o kadar kolay değil.